कॅरम तंत्र आणि कौशल्ये on Carrom Coach Arun Deshpande

अध्याय 1 — Mantra

Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 +0000

या पुस्तकाच्या प्रत्येक वाचकाला अरुण देशपांडे कडून एक लहान पत्र — तंत्र सुरू होण्यापूर्वी लिहिलेले. हे आधी वाचा; बाकी पुस्तक नंतर अधिक अर्थपूर्ण आहे.

प्रशिक्षकाकडून एक टीप

प्रिय वाचक, तुम्ही या पुस्तकातील तंत्र वाचण्यास सुरुवात करण्यापूर्वी मी तुम्हाला हे “MANTRA” सांगू इच्छितो.

Mantra

कॅरम सह प्रामाणिक रहा. त्याला तुमच्या कुटुंबातील अगदी जवळचे सदस्य म्हणून वागवा. त्याचे व्यापारीकरण करू नका. त्यावर जुगार खेळू नका. ज्याप्रमाणे तुमचे कुटुंबातील एखाद्या जवळच्या सदस्यासोबतचे भांडण हे तात्पुरते स्वरूपाचे असते, त्याचप्रमाणे या खेळातील तुमचा पराभव हा तात्पुरता धक्का समजा. पराभवामुळे कॅरम board किंवा striker वर रागावू नका. कॅरम ला विश्वासू राहा आणि त्यानंतर तुम्हाला अपेक्षित सर्वोत्तम परिणाम मिळतील.

अध्याय 2 — उपकरणे

Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 +0000

कॅरम सेटचा प्रत्येक भाग — बोर्ड, फ्रेम्स, पॉकेट्स, बेस लाईन्स, वर्तुळे, नाणी, striker, स्टँड आणि लॅम्प. तुम्ही तुमचे स्ट्रोक शिकण्यापूर्वी तुमची उपकरणे जाणून घ्या.

कॅरम Board

खेळत पृष्ठभाग

प्लायवुड,29 इंचचौरस जाडी साधारणपणे12-16 मिमी.

फ्रेम्स

चार बाजू,3 इंचरुंद,2 इंचजाड

खिसे

चार कॉर्नर पॉकेट्स, प्रत्येक4.45 सेमीव्यास मध्ये.

बेस ओळी

चार ओळी; दोन ओळींमधील अंतर आहे3.18 सेमी.

बेस मंडळे

आठ मंडळे,3.18 सेमीव्यास, लाल रंगात रंगवलेला.

मध्यवर्ती वर्तुळ

लाल वर्तुळ,3.18 सेमीव्यास मध्ये.

बाह्य वर्तुळ

17 सेमीव्यास मध्ये.

नाणी आणि Striker

नाणी

9 पांढरा, 9 काळा, 1 लाल(Queen) — एकूण १९. व्यासाचा3.18 सेमी; वजन5.25-5.50 ग्रॅम.

अध्याय 3 — मूलभूत नियम

Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 +0000

खेळ कसा सेट केला जातो आणि स्कोअर कसा केला जातो, Queen चे नियम, फाऊल आणि देय - या पुस्तकातील प्रत्येक स्ट्रोकची फ्रेमवर्क तुम्हाला आधीच माहित आहे असे गृहीत धरते.

सेट अप आणि स्कोअरिंग

व्यवस्था

मध्यवर्ती वर्तुळात Queen ठेवा. काळी आणि पांढरी नाणी तिच्याभोवती एका लहान वर्तुळात आळीपाळीने ठेवली जातात, नंतर एक बाह्य वर्तुळ म्हणून गोरे एक अक्षर बनवतातवाय.

खेळाची पाळी

जोपर्यंत खेळाडू त्याची नाणी खिशात ठेवतो तोपर्यंत वळण चालूच असते.

खेळाची लांबी

25 गुणजिंकण्यासाठी

स्कोअरिंग

प्रत्येक नाणे =1 पॉइंट; Queen =3 गुण. बोर्डाच्या विजेत्याने खिशात टाकल्यास प्रतिस्पर्ध्याची उर्वरित नाणी अधिक 3 Queen मिळवतात.

अध्याय 4 — पकड

Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 +0000

ग्रिप हा या पुस्तकातील प्रत्येक स्ट्रोकचा पाया आहे. अरुण सर चार ग्रिपचे वर्णन करतात — आधी एक नैसर्गिक विकसित करा, नंतर तुमचा गेम जसजसा वाढत जाईल तसतसे इतर जोडा.

पकड

कॅरम च्या गेममध्ये पकड खूप महत्त्वाची आहे. आपण नैसर्गिक पकड विकसित केली पाहिजे.

कृतीत पहा

मध्यवर्ती

Science behind the game, sitting posion grips, Spin

नैसर्गिक पकड

अध्याय 5 — ब्रेक

Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 +0000

ब्रेक प्रत्येक बोर्डसाठी टोन सेट करतो. अरुण सर डाव्या बेस सर्कलमधून दोन विश्वासार्ह पद्धती दाखवतात — आणि स्लॅम संधीसाठी रिव्हर्स ब्रेक कधी वापरायचा.

डाव्या बेस सर्कलमधून ब्रेक करा

डाव्या पाया ब्रेक

डाव्या बेस वर्तुळावर Striker; लक्ष्य ठेवा म्हणजे ते विरुद्ध डाव्या अर्ध वर्तुळाच्या पहिल्या बाणातून जाते. कात्री किंवा सपाट पकड प्राधान्य द्या.

ही पद्धत सर्वोत्तम पद्धत आहे आणि बहुसंख्य खेळाडू वापरतात. बरेच खेळाडू ब्रेकसाठी विरुद्ध फ्रेममधून आंधळे लक्ष्य घेतात. जर तुम्ही तुमचे striker डाव्या बेस वर्तुळावर ठेवले तर तुमचे striker वरील आकृतीत दाखवल्याप्रमाणे विरुद्ध डाव्या अर्ध्या वर्तुळाच्या पहिल्या बाणातून गेले पाहिजे. तुमचा striker जिथून पास व्हायला हवा तो खरा बिंदू तुम्ही पाहू शकता आणि त्यामुळे तुम्ही स्ट्रोक अचूकपणे वाजवू शकता. जर तुम्ही ही पद्धत वापरली नाही आणि विरुद्ध फ्रेमवर एक काल्पनिक बिंदू घेण्याचा प्रयत्न केला तर हा काल्पनिक बिंदू बदलण्याची शक्यता आहे, परिणामी ब्रेक अयशस्वी होईल. हा ब्रेक शक्यतो कात्रीने किंवा कोणत्याही सपाट पकडीने केला पाहिजे.

अध्याय 6 — स्ट्रोक: Cut, Double, Press

Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 +0000

शॉवर ऑफ स्ट्रोक्स, स्ट्रेट Cut, Cross Cut, Double, क्रॉस Double आणि Press.

स्ट्रोकचा वर्षाव

स्ट्रोकचा शॉवर

या प्रकरणात समाविष्ट केलेल्या मूलभूत स्ट्रोकचे विहंगावलोकन.

कृतीत पहा

चॅम्पियन

Advance strokes

Winning strokes

Exhibition strokes

Cut

अध्याय 7 — Touch, शॉट, Pair, Cannon

Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 +0000

Touch आणि त्याची भिन्नता, शॉट, Pair आणि Cannon — स्ट्रोक जे एकाच वेळी अनेक नाणी सेट करतात.

Touch

दुसऱ्या नाण्याला स्पर्श करून तुमचे नाणे खिशात टाकणे.

जेव्हा एखादा खेळाडू स्वतःचे नाणे दुसऱ्या नाण्याला स्पर्श करून खिशात टाकतो तेव्हा स्ट्रोकला touch म्हणतात. आकृती 7-A मध्ये दाखवल्याप्रमाणे जर प्रतिस्पर्ध्याचे नाणे डाव्या चौकटीजवळ असेल आणि आमचे नाणे त्याच्या जवळ असेल, तर touch खेळता येईल. या स्थितीत touch स्ट्रोक खेळल्याने, आपले नाणे केवळ खिशातच जात नाही तर प्रतिस्पर्ध्याचे नाणे देखील आपल्या बेस फ्रेमजवळ येते आणि त्याच्यासाठी कठीण होते. आकृती 7-B मध्ये दाखवल्याप्रमाणे, जर आपल्या नाण्याला अडथळा असेल आणि खिशाच्या विरुद्ध चौकटीजवळ कोणतेही नाणे असेल, तर आपले नाणे touch स्ट्रोकने खिशात टाकले जाऊ शकते. या स्ट्रोकचा वापर करून, नाण्याचा मार्ग बदलला जाऊ शकतो. आकृती 7-C मध्ये दाखवल्याप्रमाणे, जर दोन नाणी एकमेकांना स्पर्श करत असतील आणि ती क्रॉस लाईनमध्ये असतील तर पहिले नाणे अगदी सहज खिशात टाकता येईल. striker ने मध्यबिंदूवर पहिले नाणे दाबले पाहिजे. जर ही दोन नाणी खिशापासून (ज्या खिशात पहिले नाणे खिशात टाकायचे आहे) आणि striker (बेस लाईन्स) पासून दूर असतील तर ही नाणी क्रॉस लाइनपेक्षा कमी असावीत. ही नाणी खिशात किंवा striker जवळ असल्यास, नाणे अधिक क्रॉस रेषेत असावे. उदा. जर विरुद्ध आधार रेषेच्या मध्यभागी एक नाणे असेल आणि दुसरे नाणे विरुद्ध टोकापासून स्पर्श करत असेल तर ही दोन नाणी विरुद्ध चौकटीला लंब असलेल्या सरळ रेषेत असावीत. त्यानंतरच पहिले नाणे touch स्ट्रोकने खिशात टाकले जाऊ शकते. striker ज्या बिंदूवर आदळला पाहिजे तो या दोन नाण्यांच्या स्थितीवर अवलंबून असतो उदा. जर ही दोन नाणी विरुद्ध चौकटीला लंब असलेल्या विरुद्ध आधार रेषांच्या मध्यभागी असतील, तर striker हे नाणे विरुद्ध डाव्या खिशात खिशात टाकायचे असल्यास striker किंचित उजव्या बाजूला मारावे आणि नाणे खिशात उजवीकडे वळवायचे असल्यास striker डाव्या बाजूला थोडेसे दाबावे. खेळाडूने अशा अनेक पोझिशन्सचा प्रयत्न केला पाहिजे, तरच त्याला या दोन नाण्यांची नेमकी स्थिती आणि striker कोणत्या बिंदूवर आदळला पाहिजे हे समजू शकेल. बहुतेक खेळाडू समोरच्या खिशात खिशात टाकण्याचा विचार करतात आणि त्यामुळे बेस पॉकेट्समध्ये नाणे खिशात टाकण्याची शक्यता असली तरी ते याचा विचार करत नाहीत. उदा. आकृती 8-A मध्ये दाखवल्याप्रमाणे प्रतिस्पर्ध्याची दोन नाणी आमची नाणी पुढच्या खिशात जाण्याची शक्यता रोखत आहेत परंतु तुम्ही पाहिल्यास, आकृती 8-A मध्ये दाखवल्याप्रमाणे आमचे नाणे touch स्ट्रोकद्वारे आमच्या बेस पॉकेटमध्ये खिशात टाकले जाऊ शकते. त्याचप्रमाणे rebound द्वारे नाण्यांच्या गुच्छात touch स्ट्रोक होण्याची अनेक शक्यता आहेत, तर खेळाडू हा स्ट्रोक खेळत नाही आणि गुच्छ आंधळेपणाने ड्रॅग करतो अनेक वेळा आकृती 8-B मध्ये दर्शविल्याप्रमाणे ब्रेकनंतर चार नाण्यांचा गुच्छ राहतो. या गुच्छातून समोरच्या खिशात touch द्वारे एक पांढरे नाणे खिशात ठेवता येते. उजव्या बाजूने मोडणाऱ्या खेळाडूने विरुद्ध डाव्या खिशात खिशात टाकण्याचा प्रयत्न करावा आणि डावीकडून फुटणाऱ्या खेळाडूने नाणे विरुद्ध उजव्या खिशात टाकण्याचा प्रयत्न करावा. असा स्ट्रोक खेळत असताना striker ने काळ्या नाण्याच्या खालच्या भागावर मध्यम force मारला पाहिजे. चित्र 8-C मध्ये दर्शविल्याप्रमाणे जर प्रतिस्पर्ध्याचे नाणे आपल्या नाण्याचा मार्ग अडवत असेल तर आपले नाणे फ्रेमवर अशा प्रकारे आदळले पाहिजे की फ्रेममधून परत येताना ते प्रतिस्पर्ध्याचे नाणे ठेवून खिशात जावे. असा स्ट्रोक वाजवताना striker ने नाणे ज्या चौकटीवर आदळते तिथपर्यंत पाळले पाहिजे.

अध्याय 8 — Glance, Brush, Rebound, Hook

Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 +0000

Glance, Double Glance, Brush, Rebound, साधे Rebound, Langda Rebound, आणि Hook.

Glance

दुसरे नाणे खिशात टाका तर पहिले नाणे विरुद्ध फ्रेमवर आदळते आणि बेस फ्रेमजवळ येते.

आकृती 11-A मध्ये दाखवल्याप्रमाणे, पहिल्या नाण्यावर striker सोडले जाते आणि दुसरे नाणे खिशात टाकले जाते, तर पहिले नाणे विरुद्ध फ्रेमवर दाबून बेस फ्रेमजवळ येते. या स्ट्रोकला glance म्हणतात. glance खेळताना काळजी घेतली पाहिजे. अनेक

खेळाडू नाण्याची स्थिती विचारात घेत नाहीत आणि glance खेळतात. वाईट परिणाम मिळाल्यावर ते आपल्या नशिबाला दोष देतात.

अध्याय 9 — पॉकेट्स आणि टर्निंग

Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 +0000

तिसरा खिसा, क्रॉस थर्ड पॉकेट, टर्निंग, दुसरा पॉकेट आणि क्रॉस सेकंड पॉकेट.

तिसरा खिसा

बाजूच्या फ्रेमला मारून विरुद्ध उजव्या खिशात खिसा टाकणे.

आकृती 13-A मध्ये दर्शविल्याप्रमाणे, एक नाणे डाव्या चौकटीजवळ आहे ते striker द्वारे बाजूच्या फ्रेमवर दाबून विरुद्ध उजव्या खिशात खिशात टाकले जाऊ शकते. या स्ट्रोकला थर्ड पॉकेट म्हणतात. striker देखील नाणे आदळल्यानंतर बाजूच्या फ्रेमवर आदळते.

कृतीत पहा

मध्यवर्ती

Combination of touch and Third pocket

Third pocket, Cross third pocket

चॅम्पियन

Second, cross second, cross third

क्रॉस थर्ड पॉकेट

तिसरा खिसा विरुद्ध फ्रेम बंद विक्षेप सह क्रॉस लाइन पासून खेळला.

अध्याय 10 — Slip, Striker Slip, Double Touch

Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 +0000

Slip, Striker Slip, आणि Double Touch — नाणी ओव्हरलॅप झाल्यावर वापरलेले फाइन-कंट्रोल स्ट्रोक.

Slip

फ्रेमला स्पर्श करणारे नाणे त्याच्या क्वार्टर पॉइंटला मारून खिशात टाकणे.

आकृती 16-A मध्ये दाखवल्याप्रमाणे, कोणत्याही फ्रेमला स्पर्श करणारे नाणे त्याच्या क्वार्टर पॉइंटवर दाबून खिशात टाकल्यास, स्ट्रोकला slip, पंच किंवा क्वार्टर म्हणतात.

आकृती 16-A मध्ये दर्शविल्याप्रमाणे, जर एखादे नाणे बेस पॉकेटपासून 5 इंच किंवा त्याहून अधिक दूर असेल आणि नंतर एखाद्या खेळाडूने ते विरुद्ध खिशात टाकण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे.

अध्याय 11 — Bomb आणि Force

Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 +0000

Bomb (Bum) आणि Force स्ट्रोक — क्लस्टर तोडण्यासाठी आणि बोर्ड रीसेट करण्यासाठी वापरलेले शक्तिशाली शॉट्स.

Bomb (बम)

बोर्डला त्रास देण्यासाठी फ्रेमच्या विरूद्ध हार्ड स्ट्रोक करा आणि नाणी तुमच्या दिशेने ड्रॅग करा.

आकृती 17-A आणि B मध्ये दर्शविल्याप्रमाणे जर आपले नाणे मूळ रेषांवर असेल आणि ते खिशात टाकत असताना, striker साइड फ्रेम किंवा बेस फ्रेमच्या विरूद्ध खूप कठोरपणे सोडले गेले तर स्ट्रोकला Bomb म्हणतात. हिंदीत बम म्हणतात. या स्ट्रोकमुळे, बोर्डवरील इतर सर्व नाण्यांची स्थिती विस्कळीत होऊ शकते. त्यामुळे ही नाणी विरुद्ध चौकटीत न जाता आपल्या जवळ यावीत अशा पद्धतीने वाजवावीत. आकृती 17-A मध्ये दर्शविल्याप्रमाणे खेळाडूने बाजूच्या फ्रेमवर striker अशा प्रकारे मारले पाहिजे की ते खिशाच्या विरुद्ध चौकटीवर आघात करेल आणि आतील वर्तुळाकडे वर्तुळाकार मार्गाने परत येईल. अशा प्रकारे आतील वर्तुळातील नाणे आपल्या जवळ आणता येते. असे फटके वाजवताना नाण्याची दिशा खिशाच्या दिशेने नसून नाण्यांच्या स्थितीनुसार ते खिशापासून किमान अर्धा इंच अंतरावर असले पाहिजे.

अध्याय 12 — संरक्षण आणि गुन्हा

Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 +0000

मद्रासमधील अरुण सरांच्या अनुभवातून प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष बचाव, गुन्हा आणि धडे.

संरक्षण आणि गुन्हा

जेव्हा ते कॅरम मध्ये संरक्षणाबद्दल ऐकतात तेव्हा बहुतेक लोक चिडतात. त्यांच्यापैकी बरेच जण म्हणतात “एवढा घाणेरडा खेळ का खेळावा?” संरक्षण आणि गुन्हा हे खेळांचे भाग आहेत, मोठे किंवा किरकोळ, इनडोअर किंवा आउटडोअर. बहुतेक लोकांना असे वाटते की कॅरम मधील संरक्षण केवळ प्रतिस्पर्ध्याच्या नाण्याला अडथळा आणण्यासाठी वापरले जाते — परंतु ही विचारसरणी चुकीची आहे. चॅम्पियन्सना कृती करताना पाहताना त्यांना या तत्त्वाचे महत्त्व कळते.

अध्याय 13 — खेळाडूचे मानसिक गुण

Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 +0000

एकाग्रता, निरीक्षण, संयम आणि सराव - कॅरम ची मानसिक बाजू जी चॅम्पियन्सना प्रतिभावान खेळाडूंपासून वेगळे करते.

##आत्मविश्वास

आत्मविश्वास

प्रथम आवश्यक गुणवत्ता. आत्मविश्वासाने, अवघड नाणी खेळण्यायोग्य होतात; त्याशिवाय खिशातले नाणेही आव्हान होते.

कोणत्याही खेळाच्या खेळाडूकडे काही गुण असणे आवश्यक आहे आणि एक कॅरम खेळाडू त्याला अपवाद नाही. आत्मविश्वास असलेल्या कोणत्याही खेळाडूसाठी काहीही अवघड नसते. त्यानंतर तो सहज शिकू शकतो. पण एकदा का तो आत्मविश्वास गमावला की त्याच्यासाठी सोपे काम अवघड होऊन बसते. आत्मविश्वासाने बसलेला कॅरम खेळाडू त्याच्या कठीण नाण्यांना सोपे बनवू शकतो आणि सुरुवातीपासून शेवटपर्यंतच्या मार्गाचा अंदाज घेऊ शकतो. सतत सराव, पकडीचा पुरेपूर वापर आणि खेळावर पूर्ण निष्ठा यांमुळे आत्मविश्वास निर्माण होतो.

अध्याय 14 — प्रगत स्ट्रोक पोझिशन्स

Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 +0000

प्रगत बोर्ड पोझिशन्सचे वॉकथ्रू — आकडे 32 ते 47 — आणि अरुण सर ते कसे खेळतात.

प्रगत पदे

खालील प्रत्येक वॉकथ्रू अरुण सरांच्या मूळ पुस्तकातील आकृतीशी जुळतो. प्रथम नाण्याच्या मांडणीचा अभ्यास करा, नंतर striker ने प्रवास कसा करावा ते वाचा.

आकृती 32

अंजीर 32 मध्ये तीन पांढरी नाणी आणि प्रतिस्पर्ध्याचे एक काळे नाणे आहे. आमची दोन नाणी rebound स्थितीत कठीण आहेत. या दोन नाण्यांची स्थिती rebound साठी कठीण आहे आणि म्हणून इतर काही स्ट्रोक वापरून पहा आणि बोर्ड पूर्ण करा अन्यथा प्रतिस्पर्ध्याची फक्त नाणी बोर्डवर खिशात टाकून बोर्ड जिंकला जाईल.