गाईडसाठी अरुणचे अग्रलेख, कॅरमचे उद्दिष्ट आणि मूलभूत गोष्टी — force, बसण्याची स्थिती, फूटवर्क, उंची आणि चार पकड.
पुढे
मी माझे पहिले पुस्तक मराठीत लिहिले आणि जानेवारी 1982 मध्ये मॅजेस्टिक पब्लिकेशनने प्रकाशित केले. मला उद्घाटन दिल्याबद्दल कै. श्री. केशवराव कोठावळे यांचे आभार. मी पुस्तकाचा इंग्रजीत अनुवाद करून त्यात काही भर टाकून ते पुन्हा मॅजेस्टिक पब्लिकेशनने प्रकाशित केले, यावेळी श्री. अशोक कोठावळे यांनी जोखीम पत्करली कारण हे त्यांचे इंग्रजीतील पहिले प्रकाशन होते. मला फक्त भारतातील इतर राज्यांतच नव्हे तर कॅरमप्रेमी देशांतही व्यासपीठ दिल्याबद्दल त्यांचे लाख लाख आभार. मला वाटले की या विषयावर अधिक लिहिण्यासारखे काही नाही कारण मी या पुस्तकात सर्वकाही समाविष्ट करण्याचा प्रयत्न केला. माझी पत्नी अंजली माझ्यामागे अनेक वर्षे मला दुसरे पुस्तक लिहायला सांगत होती. मी माझी कॅरम कारकीर्द खेळण्यापासून कोचिंगकडे वळवली आणि मग इतर खेळाडूंच्या समस्या सोडवून मी खेळातील गुंतागुंत शिकलो. बोटांच्या नखांची समस्या असो किंवा पकड किंवा कॅरम बोर्डवरील कोणतीही पोझिशन असो अनेक खेळाडूंच्या कॅरम समस्यांचा मला आनंद व्हायला लागला. मी माझ्या सर्व विद्यार्थ्यांचे आभार मानतो ज्यांनी मला अप्रत्यक्षपणे त्यांच्या समस्या सांगून हे पुस्तक लिहिण्यास मदत केली. मी बँक स्पोर्ट्स बोर्ड, स्टेट कॅरम असोसिएशन, ऑल इंडिया कॅरम फेडरेशन आणि स्वित्झर्लंड, जर्मनी, इटली, फ्रान्स, यूके, मालदीव आणि श्रीलंका या कॅरम फेडरेशन्सचे मनापासून आभार मानतो ज्यांनी मला प्रशिक्षकाची संधी दिली ज्यामुळे मला खेळाडूंच्या अडचणीतून बरेच साहित्य गोळा करण्यात मदत झाली. मी माझी पत्नी अंजली यांच्याशी कॅरमवर अनेक विषयांवर तपशीलवार चर्चा केली आणि तिने अनेक विषय सुचवले ज्यामुळे मला हे पुस्तक लिहिण्याची प्रेरणा मिळाली. हे पुस्तक लिहायला बरीच वर्षे लागली. मला आशा आहे की जगभरातील सर्व खेळाडूंना हे पुस्तक आवडेल आणि त्यांच्या टिप्पण्या मला माझ्या प्रिय खेळावर अधिक लिहिण्यासाठी नक्कीच प्रेरणा देतील.
ध्येय
मूलभूत
बिलियर्ड्समध्ये तुम्ही रायफल व्ह्यूद्वारे लक्ष्य ठेवू शकता परंतु कॅरममध्ये तुम्हाला बर्ड्स आय व्ह्यूद्वारे लक्ष्य ठेवावे लागेल. रायफल व्ह्यूद्वारे लक्ष्य घेण्यापेक्षा बर्ड्स आय व्ह्यूद्वारे लक्ष्य घेणे नेहमीच कठीण असते. लक्ष्य घेण्यासाठी, तुम्हाला खिशाच्या मध्यभागी एक काल्पनिक रेषा घ्यावी लागेल आणि खिशात टाकल्या जाणाऱ्या नाण्याच्या मध्यभागी जावे लागेल. ज्या बिंदूपासून ही ओळ नाण्यातून बाहेर येते तो बिंदू आहे जिथे तुमचे ध्येय असले पाहिजे. तुम्ही तुमचा striker परिस्थितीनुसार वेगवेगळ्या ठिकाणी ठेवू शकता परंतु तुमचा हिटिंग पॉइंट तोच राहील. काहीवेळा अशी स्थिती असते जिथे प्रतिस्पर्ध्याचे नाणे तुमचे नाणे आणि खिशाच्या मध्ये असते ते तुमच्या नाण्याच्या मार्गात अडथळा बनते परंतु तरीही तुमचे नाणे खिशात जाण्यासाठी केसांचा फरक असतो. हा फरक पक्ष्यांच्या नजरेने ठरवता येत नाही. अशा परिस्थितीत तुम्ही तुमचा एक डोळा वाकवून बंद करू शकता आणि दुसऱ्या डोळ्याने पाहू शकता, तुमच्या नाण्यापासून खिशात जाणारा मार्ग रायफल व्ह्यूने पाहू शकता आणि असे नाणे खिशात पडण्याची शक्यता आहे की नाही हे तुम्हाला लगेच कळेल.
Force
अनेक खेळाडूंना वेगवेगळे स्ट्रोक माहित असतात परंतु त्यांना अशा स्ट्रोकसाठी आवश्यक force माहित नसते. तुम्हाला कॅरममधील force चे साधे तत्व समजले पाहिजे. जेव्हा तुमचे striker खिशात नाणे जात आहे त्या दिशेने जाते, तेव्हा तुम्हाला कमी force लागेल कारण striker पैकी कमाल force नाणे वर हस्तांतरित केले जाते. जेव्हा तुमचे striker खिशातून नाणे जात असेल तेव्हा तुम्हाला अधिक force लागेल कारण striker च्या force चा काही भाग नाण्यावर हस्तांतरित केला जातो आणि force चा भाग वाया जातो. तुम्ही ही वाया गेलेली force तुमची इतर अवघड नाणी सोडण्यासाठी वापरू शकता. हेच तत्व bomb स्ट्रोकमध्ये वापरले जाते जेथे नाणे खूपच कमी force मिळते आणि जास्तीत जास्त वाया गेलेले force प्रतिस्पर्ध्याच्या नाण्यांचे स्थान नष्ट करणे किंवा तुमचे स्वतःचे कठीण नाणे सोपे करणे यासारख्या इतर कारणांसाठी वापरले जाते कारण तुम्ही तुमचे striker संपूर्ण बोर्डवर चालवू शकता कारण या तत्त्वामुळे तुम्ही खूप कठीण असताना स्ट्रोक खेळू शकता.
बसण्याची स्थिती
कॅरममध्ये बसण्याची स्थिती खूप महत्त्वाची असते. काही खेळाडू त्यांची खुर्ची किंवा स्टूल कॅरम बोर्डपासून आणि खुर्चीच्या किंवा स्टूलच्या काठापासून दूर ठेवतात. या स्थितीत खेळाडूंना स्वतःचा समतोल राखणे खूप कठीण जाते आणि त्यांना खुर्ची किंवा स्टूलवरून खाली पडण्याची भीती वाटते. या स्थितीत आणखी एक तोटा असा आहे की पाय काल्पनिक रेषा ओलांडू शकतात जी चुकीची आहे. तुम्ही तुमची सीट आणि कॅरम बोर्डमध्ये खूप अंतर ठेवल्यास तुम्हाला पैसे भरण्यासाठी हात पसरवावा लागतो, ज्यामुळे खेळण्याच्या हातामध्ये तणाव निर्माण होऊ शकतो. बसण्याची योग्य स्थिती म्हणजे तुमचे गुडघे आणि कॅरम बोर्डची फ्रेम समांतर रेषेत आहे हे पाहणे. बसण्यासाठी खुर्चीचा किंवा स्टूलचा अर्धा भाग व्यापून टाका आणि तुमचे पाय समोर ठेवा. खेळत असताना तुमचे शरीर striker नाणे मारल्यानंतर striker च्या मार्गाकडे जावे. उदाहरणार्थ, जर तुम्ही तुमचे striker अशा प्रकारे ठेवत असाल की खिसा, नाणे आणि striker एका सरळ रेषेत असतील तर तुम्ही तुमचे शरीर खिशाच्या सरळ रेषेत आणले आहे. जर तुम्ही तुमचे नाणे सरळ cut ने खिशात टाकण्याचा प्रयत्न केला तर तुमचे शरीर striker च्या मार्गाच्या दिशेने फिरले पाहिजे. शरीराच्या हालचालीसाठी दोन पद्धती आहेत.
फक्त तुमचे वरचे शरीर इच्छित दिशेने हलवा. परिपूर्ण फूटवर्कसह तुम्ही तुमचे वरचे शरीर सहज हलवू शकता - तुमचे पाय काल्पनिक रेषांच्या पलीकडे जाऊ नका.
आपले संपूर्ण शरीर इच्छित दिशेने हलवा. सीटवर फिरणे आवश्यक आहे: तुमची खुर्ची घट्ट धरा, आरामदायी स्थितीत जा, नंतर तुमचे हात सोडा आणि खेळा. खुर्चीचा आधार घेणे हे फाऊल आहे आणि प्लॅस्टिकची हलकी खुर्ची किंवा जमिनीवरील पावडरने खुर्ची हलविण्याचा धोका आहे (असेही एक फाउल).
फूटवर्क
जर मी कॅरममधील फूटवर्कबद्दल बोललो तर प्रत्येकजण माझ्यावर हसेल कारण त्यांना माहित आहे की केवळ मैदानी खेळांमध्ये फूटवर्क आवश्यक आहे. पण एक खेळाडू म्हणून तुम्हाला हे माहित असले पाहिजे की तुमच्या खुर्चीवर आरामशीर स्थान घेण्यासाठी फूटवर्क किती महत्त्वाचे आहे. खेळताना अनेक खेळाडू स्टँडच्या आत पाय ठेवतात. जर तुम्ही असे बसलात, तर तुम्ही तुमचे स्ट्रोक खेळण्यासाठी चांगली स्थिती घेऊ शकणार नाही. काही खेळाडूंना खेळताना शूज किंवा चप्पल काढून आराम वाटतो; इतरांना शूज घालून आराम वाटतो. मला असे वाटते की शूजसह फूटवर्क करणे सोपे आहे, विशेषतः स्पोर्ट्स शूजमध्ये पकड आहे. माझ्या मते शूज घालून फूटवर्कचा सराव करावा लागेल. आरामदायी बसण्याची स्थिती घेण्यासाठी तुम्हाला पाय हलवण्याचा सराव करावा लागेल. पाय हलवल्याने तुम्हाला आरामदायी बसण्याची सोय तर होतेच पण ते तुमच्या पायांमध्ये रक्ताभिसरण होण्यासही मदत करते.
उंची
स्पर्धेच्या आयोजकांना खुर्च्या आणि स्टँडच्या उपलब्धतेनुसार स्टँड आणि खुर्चीची उंची वारंवार एका स्पर्धेतून दुसऱ्या स्पर्धेत बदलते. बहुतेक वेळा आशियाई खेळाडूंसाठी स्टँडची उंची जास्त असते कारण आशियाई खेळाडूंची उंची साधारणपणे कमी असते. जर तुम्ही लहान असाल तर तुम्ही सामना खेळायला जाता तेव्हा उशी किंवा चादर बाळगावी. काहीवेळा जेव्हा उंचीचा फरक जास्त नसतो तेव्हा उशीपेक्षा बेडशीटला प्राधान्य दिले जाते कारण बेडशीटची जाडी त्यानुसार दुमडून समायोजित केली जाऊ शकते. प्रत्येक खेळाडूची उंची वेगवेगळी असते आणि त्यामुळे त्याला/तिला आरामदायी उंचीशी जुळवून घ्यावे लागते. स्टँड आणि खुर्चीच्या उंचीमध्ये तफावत असल्यास तुमची पकड बदलेल. पकड मध्ये बदल इतका मिनिट आहे की
तुम्हाला ते जाणवत नाही, पण ते तुमच्या खेळावर खूप परिणाम करते. त्यामुळे तुम्ही प्रत्येक स्पर्धेत सतत उंची राखली पाहिजे.
मला आठवते की 1970 मध्ये मद्रास (चेन्नई) येथे झालेल्या सराव सत्रात आम्हाला स्टँडची उंची जास्त असल्याचे आढळून आले. आम्ही ताबडतोब मैदानाजवळ असलेल्या मूर मार्केटमध्ये धाव घेतली आणि महाराष्ट्रातील सर्व खेळाडूंसाठी उशा खरेदी केल्या. आम्ही आमच्या अधिकाऱ्यांना उशा आणायला सांगितल्या नाहीत तर आम्ही स्वतः आणल्या. आम्ही त्या स्पर्धेत चांगली कामगिरी करू शकलो कारण आम्ही उशा खरेदी करून उंची समायोजित करू शकलो.
पकड
कॅरमच्या खेळात पकड खूप महत्त्वाची असते. आपण नैसर्गिक पकड विकसित केली पाहिजे.
तर्जनी आणि अंगठा, इतर बोटांनी प्लायवुडवर विश्रांती घेतली आहे. सर्वात सामान्य पकड — सोपी, स्थिर, किमान जागा आवश्यक.
भारतातील ब्रेकसाठी मूलभूत पकड; श्रीलंका आणि मालदीवमध्ये नैसर्गिक पकड म्हणून वापरले जाते. उजव्या बाजूने खेळणे कठीण.
पहिले बोट अंगठा आणि तिसरे बोट यांच्यामध्ये लॉक करा. तुम्हाला शक्तिशाली स्ट्रोक खेळण्याची शक्ती देते.
मधली बोट सपाट घातली. विशिष्ट स्ट्रोक पोझिशन्ससाठी वापरले जाते जेथे कर्ल केलेल्या बोटापेक्षा सपाट संपर्कास प्राधान्य दिले जाते.
नैसर्गिक पकड
पकडीचे अनेक प्रकार आहेत. सर्वात सामान्य पकड म्हणजे तर्जनी आणि अंगठा यांचे संयोजन. वरील फोटो पहा. हे खूप सोपे पकड आहे आणि कमी सराव आवश्यक आहे. या पकडीत इतर सर्व बोटे प्लायवुडवर विसावतात. या
पकडीचे अनेक फायदे आहेत. या पकडीने खेळाडू striker वर जास्तीत जास्त नियंत्रण ठेवू शकतो. इतर सर्व बोटांना प्लायवूडचा आधार मिळाल्याने ही पकड स्थिर आणि मजबूत राहते. या पकडीचा खेळाडू कमीत कमी जागेत खेळू शकतो.
काहीवेळा जेव्हा पकड ठेवण्यासाठी पुरेशी जागा उपलब्ध नसते तेव्हा खेळाडू तर्जनीने प्लायवुडमधून इतर सर्व बोटे उचलून खेळू शकतो. या पकडीमुळे खेळाडू कॅरम बोर्डच्या दोन्ही बाजूंनी (डावीकडे किंवा उजवीकडे) समान सहजतेने खेळू शकतो. त्यामुळे खेळाडूचा खेळ कोणत्याही बाजूने कमकुवत राहत नाही. या पकडीत सर्व बोटांची नखे touch प्लायवुड. म्हणून जर एक नखे नेहमीपेक्षा जास्त वाढली असेल तर पकडीत बदल होईल. अशा किरकोळ गोष्टी कॅरममध्ये खूप महत्त्वाच्या असतात. .
कात्रीची पकड
हे मुळात भारतात ब्रेकसाठी वापरले जाते. हे श्रीलंका आणि मालदीवमध्ये नैसर्गिक पकड म्हणून वापरले जाते. भारतात फक्त इव्हॉन मार्क्विस आणि कादिरखान यांनी ही पकड नैसर्गिक पकड म्हणून वापरली. या पकडीत अनेक तोटे आहेत. उजव्या बाजूने खेळणे खूप कठीण आहे
लॉकिंग ग्रिप
जर तुमच्याकडे नैसर्गिक पकड म्हणून लॉकिंग ग्रिप नसेल तर तुम्ही ही पकड शिकली पाहिजे. या पकडीमुळे तुम्हाला पॉवरफुल स्ट्रोक खेळण्याची ताकद मिळू शकते. मी 1982 मध्ये सुहास कांबळीसोबत दिल्लीत एक महिना होतो आणि आशियाई खेळांमध्ये प्रात्यक्षिक खेळ खेळण्यासाठी आम्ही कठोर सराव करत होतो तेव्हा सुहास कांबळी त्याच्या नैसर्गिक लॉकिंग पकडीने अनेक शक्तिशाली स्ट्रोक खेळत असल्याचे मी पाहिले. त्याची नैसर्गिक पकड अंगठा, पहिले बोट आणि करंगळी यांचे संयोजन आहे, परंतु जेव्हा जेव्हा त्याला अतिरिक्त force आवश्यक असते तेव्हा तो त्याच्या करंगळीला तिसऱ्या बोटात बदलत होता. मी फक्त प्रयत्न केला आणि या पकडीने जोरात मारायला सुरुवात केली. मला ते वापरण्यात मजा आली आणि नंतर जेव्हा जेव्हा मला ते वापरण्याची संधी मिळाली तेव्हा मी त्याचा वापर केला. सुहास माझ्याकडे बघून हसत होता कारण मला या पकडीत नीट लक्ष्य करता येत नव्हते. या पकडीत प्रभुत्व मिळविण्यासाठी मला माझे सर्व प्रयत्न करावे लागले. या प्रकारच्या पकडासाठी तुम्हाला तुमचे पहिले बोट थंब आणि तिसरे बोट यांच्यामध्ये लॉक करावे लागेल. साधारणपणे या पकडीत पहिले बोट ज्याद्वारे स्ट्रोक खेळला जातो, खेळण्याच्या पृष्ठभागावर touch करत नाही.
मधल्या बोटाची सपाट पकड
ही पकड striker ला फिरकी देते. कॅरम बोर्डवर अशी अनेक पोझिशन्स आहेत जिथे स्पिनशिवाय तुम्ही स्ट्रोक यशस्वीपणे खेळू शकत नाही. या पकडीत तुम्हाला फिरकी तयार करण्यासाठी प्रयत्न करावे लागत नाहीत, ते आपोआप तयार होते.
म्हणून त्याला नैसर्गिक फिरकी म्हणतात. फिरकी घड्याळाच्या विरुद्ध दिशेने असते. आपण ही उपयुक्त पकड विकसित केली पाहिजे. दुसऱ्या बाजूने स्ट्रोक वाजवण्यासाठी तुम्ही ते डाव्या हातानेही खेळू शकता.
डाव्या पायाच्या वर्तुळातून ब्रेक करा
ही पद्धत सर्वोत्तम पद्धत आहे आणि बहुसंख्य खेळाडू वापरतात. बरेच खेळाडू ब्रेकसाठी विरुद्ध फ्रेममधून आंधळे लक्ष्य घेतात. जर तुम्ही तुमचे striker डाव्या बेस वर्तुळावर ठेवले तर तुमचे striker वरील आकृतीत दाखवल्याप्रमाणे विरुद्ध डाव्या अर्ध वर्तुळाच्या पहिल्या बाणातून गेले पाहिजे. तुमचा striker जिथून पास व्हायला हवा तो खरा बिंदू तुम्ही पाहू शकता आणि त्यामुळे तुम्ही स्ट्रोक अचूकपणे वाजवू शकता. जर तुम्ही ही पद्धत वापरली नाही आणि विरुद्ध फ्रेमवर एक काल्पनिक बिंदू घेण्याचा प्रयत्न केला तर हा काल्पनिक बिंदू बदलण्याची शक्यता आहे परिणामी ब्रेक अयशस्वी होईल. हा ब्रेक शक्यतो कात्रीने किंवा कोणत्याही सपाट पकडीने केला पाहिजे.
डाव्या बेस सर्कल जवळून ब्रेक
फाऊल होण्याच्या शक्यतेमुळे जर तुम्हाला डाव्या वर्तुळातून स्ट्रोक खेळण्याची भीती वाटत असेल तर तुम्ही बेस सर्कल जवळून खेळू शकता. या पद्धतीत तुमचा striker वरील आकृतीत दाखवल्याप्रमाणे विरुद्ध डाव्या अर्ध वर्तुळाच्या दुसऱ्या बाणातून गेला पाहिजे. हा ब्रेक देखील कात्रीच्या पकडीने किंवा कोणत्याही सपाट पकडीने केला पाहिजे.
रिव्हर्स ब्रेक- या प्रकारच्या ब्रेकमध्ये तुम्ही ब्रेकचा शॉट तुमच्या डाव्या खिशात लावू शकता आणि डाव्या बाजूने ब्रेक लावू शकता. जर तुम्ही अचूक तोडले तर तुमच्या लक्षात येईल की चार नाण्यांचा गुच्छ अशा प्रकारे शिल्लक आहे की तुम्ही touch स्ट्रोक वाजवू शकता आणि बोर्ड उघडू शकता त्यामुळे व्हाईट स्लॅमसाठी संधी मिळेल. या ब्रेकचा तोटा असा आहे की जर तुम्ही योग्यरित्या तोडण्यात अयशस्वी झालात, तर एकतर तुम्ही इतर नाण्यांवर आदळू शकता किंवा तुमची striker फक्त touch तुमची लक्ष्यित पांढरी नाणी खराब ब्रेक होऊ शकतात.
सर्कुलर ब्रेक- हा एक अत्यंत दुर्मिळ ब्रेक आहे. काहीवेळा विरुद्ध फ्रेममध्ये काही दोष असतो आणि तुमचा striker ब्रेकिंग करताना उडी मारत असेल तर तुम्ही हा ब्रेक वापरून पाहू शकता. या प्रकारच्या ब्रेकसाठी तुमचा striker बेस रेषेच्या जवळजवळ मध्यभागी ब्रेकसाठी व्यवस्था केलेल्या नाण्यांमधून काळ्या नाण्यांच्या सरळ रेषेत ठेवा. तुमचा striker त्या बिंदूवर मारा जिथे खिशात जाणारा बाण कात्रीच्या पकडीने किंवा कोणत्याही सपाट पकडाने संपतो. वरील आकृती पहा.
एक्झिबिशन ब्रेक- प्रदर्शनी सामने खेळण्यासाठी हा ब्रेक उपयुक्त आहे. प्रदर्शनीय सामन्यांमध्ये प्रेक्षक तुमच्याकडून काहीतरी वेगळे करण्याची अपेक्षा करतात. कॅरम बोर्डच्या नवीन पिढीमध्ये फ्रेम्सला खूप चांगले स्ट्रोक आहेत, जे कृत्रिमरित्या विकसित केले गेले आहेत आणि त्यामुळे ते चांगले बाउन्स आहेत. अशा बोर्डांवर जर तुम्हाला कोन माहित असेल तर चांगले ब्रेक घेणे सोपे आहे. हा ब्रेक पाहून प्रेक्षक थक्क झाले आहेत.
फॉरवर्ड ब्रेक- दुहेरीत, तुम्हाला तुमच्या जोडीदाराच्या जवळ नाणी चालवण्यासाठी सरळ ब्रेक करावे लागेल. अशा प्रकारच्या ब्रेकमध्ये तुम्ही नेहमी तुमच्या उजव्या बाजूने ब्रेकचा शॉट तुमच्या विरुद्ध डाव्या खिशात घ्यावा कारण तुमच्या वळणानंतर तुमच्या उजव्या बाजूला बसलेल्या प्रतिस्पर्ध्याला वळण मिळते आणि त्याला नाणी त्याच्या जवळ येऊ नयेत. जर तुम्ही तुमच्या डाव्या बाजूने तोडले तर तुमच्या उजव्या बाजूच्या प्रतिस्पर्ध्याला सर्व नाणी त्याच्या जवळ मिळतील आणि तुमच्या जोडीदाराला वळण मिळणार नाही. त्यामुळे जरी तुम्ही डाव्या हाताचे खेळाडू असाल तरीही तुम्ही नेहमी तुमच्या उजव्या बाजूने ब्रेक मारला पाहिजे. दुहेरीसाठी आदर्श ब्रेक हा उजव्या बेस सर्कलमधून आहे.